Muzeum Tatrzańskie im. Tytusa Chałubińskiego to w Zakopanem najważniejsza tego typu placówka. Idea powstania muzeum pojawiła się w roku 1888.  Powołano Towarzystwo Muzeum Tatrzańskiego, które zbierało środki na otwarcie stałej ekspozycji oraz zakup zbiorów na jego potrzeby. Jeszcze w tym samym roku, w wynajętym budynku na Krupówkach otwarto pierwszą wystawę. Od tego czasu datuje się działalność muzeum, którego patronem jest dr Tytus Chałubiński, przyrodnik, lekarz i społecznik, wielki miłośnik Tatr i góralszczyzny, choć sam pochodził z Warszawy.

W 1892 roku na podarowanej Towarzystwu działce budowlanej, wybudowano budynek, który stał się siedzibą muzeum. Mieściło się ono w tym budynku do 1920 roku, kiedy to wybudowano większy i okazalszy gmach, którego uroczyste otwarcie nastąpiło w 1922 roku. Muzeum stało się ważnym ośrodkiem badań nad kulturą góralską oraz całokształtem dziedzin związanych z Tatrami.

Działalność muzeum związana jest z Tatrami, Góralami i całym regionem zakopiańskim. Obecnie w gmachu głównym Muzeum tatrzańskiego znajdują się trzy stałe ekspozycje:

• przyrodniczą,
• etnograficzną,
• historyczną.

Ukazują całe bogactwo, jakie posiadają Podhale i Tatry. W gmachu głównym czynna jest także biblioteka i czytelnia, w której znajduje się wiele unikalnych zbiorów. Można z niej korzystać w prawie nieograniczonym zakresie. Jedynie do najcenniejszych egzemplarzy dostęp mają jedynie upoważnione osoby. Muzeum tatrzańskie posiada obecnie wiele filii, w których również prezentuje rozmaite ekspozycje.

Muzeum Stylu Zakopiańskiego

W chałupie, której najstarsza część została wybudowana w 1830 roku, mieszczącej się przy ulicy Droga do Rojów, znajduje się ekspozycja Muzeum Stylu Zakopiańskiego - Inspiracje. W tej świetnie zachowanej, historycznej chałupie można zobaczyć, jak wyglądało życie górali w dziewiętnastym wieku. W dwóch izbach – czarnej i białej - umieszczono autentyczne sprzęty gospodarstwa domowego z tamtego okresu, eksponowana jest kolekcja Marii i Bronisława Dembowskich, tworzona w latach 1886-1893.

Dzięki wyposażeniu w eksponaty ze zbiorów Muzeum Tatrzańskiego można na własne oczy przekonać się, jak górale urządzali swoje domostwa. Wystawione są również różne inne przedmioty z tamtej epoki, takie jak dzieła sztuki ludowej, obrazy, malowidła, przedmioty codziennego użytku. Wystawa ta jest otwarta od tego roku i cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem turystów.

Muzeum Stylu posiada także druga ekspozycję, która znajduje się przy ulicy kościeliskiej w domu zbudowanym według projektu Stanisława Witkiewicza. Jest to willa „Koliba”, która urządzona jest zgodnie ze stylem zakopiańskim i jego duchem. Wchodząc do środka każdy na chwilę przenosi się w magiczne miejsce i odczuwa nieodparte wrażenie, że czas stanął tam w miejscu.

Muzeum Kornela Makuszyńskiego

Kolejną filia Muzeum Tatrzańskiego jest Muzeum im. Kornela Makuszyńskiego, mieszczące się w willi „Opolanka” przy ulicy Tetmajera 15 w Zakopanem. W muzeum poświęconym temu wybitnemu pisarzowi, krytykowi teatralnemu i publicyście podziwiać można księgozbiór, który obejmuje kolejne wydania licznych utworów pisarza, książki i artykuły na jego temat i związane z jego twórczością a także rękopisy samego Makuszyńskiego.

Istnieje również dość pokaźny zbiór listów i korespondencji, jaką pisarz prowadził z wieloma swoimi znajomymi, ludźmi teatru, muzyki, uczonymi i politykami. W zbiorach znajdują się również liczne obrazy i rzeźby znanych artystów polskich, między innymi Stanisława Wyspiańskiego i Henryka Kuny, projekty ilustracji do książek napisanych przez Kornela Makuszyńskiego a także meble, tkaniny artystyczne i wiele innych cennych przedmiotów z epoki.

Galeria Władysława Hasiora

Inną filia Muzeum Tatrzańskiego jest Galeria Władysława Hasiora. Artysta ten tworzył na przestrzeni lat rozmaite dzieła, które obecnie podziwiać można w muzeach całego świata. Ta galeria poświęcona jest w całości jego twórczości, z naciskiem na te elementy, które są bezpośrednio związane z Zakopanem i Tatrami. Artysta był całkowicie oddany swoim rodzinnym stronom i całe serce wkładał w dzieła, które tworzył zainspirowany górami, połoninami i halami oraz kulturą zakopiańską.

Pozostałe filie Muzeum Tatrzańskiego mieszczą się:

• Chochołów - Muzeum Powstania Chochołowskiego
• Łopuszna - Dwór w Łopusznej
• Czarna Góra - Zagroda Korkoszów
• Jurgów - Zagroda Sołtysów