Zakopane atrakcje - co warto zobaczyć

Odwiedzając Zakopane właściwie nie sposób nie odwiedzić Krupówek. Jednak Zakopane to nie tylko Krupówki to też wiele ciekawych miejsc, które warto zobaczyć. Kilka ciekawych miejsc można obejrzeć idąc na spacer w kierunku Kuźnic - miejsca gdzie rozwijał się przemysł w Zakopanem. Mimo, że obecnie to miejsce kojarzy się bardziej z górami, świeżym powietrzem i tatrzańską przyrodą to kiedyś rozwijały się tam huty i kuźnie. Zacznijmy jednak od Krupówek.

Ulica Krupówki

To najbardziej znana i najczęściej odwiedzana przez turystów ulica miasta - główny deptak Zakopanego. Porównywana często do Moniciaka w Sopocie. Na tym powstał pomysł miast partnerskich Zakopanego i Sopotu, w 2008 roku ruszył też specjalny pociąg pomiędzy miastami o nazwie Monciak - Krupówki. Same Krupówki liczą sobie 1100 m, leżą wzdłuż potoku Foluszowego. Jej początki sięgają XIX wieku kiedy łączyła ul. Kościeliską z Kuźnicami. Mieszczą się tam też najstarsze zakopiańskie hotele oraz liczne knajpy i restauracje.

Kościół św. Rodziny

Jeden z bardziej charakterystycznych kościołów w Zakopanem. Idąc Krupówkami często można tam zobaczyć ludzi siedzących na długich kamiennych schodach prowadzących do samego kościoła. Zielony dach wieży kościelnej widać z wielu miejsc w Zakopanem, dzięki czemu może on służyć jako punkt orientacyjny.

Wzniesiony w latach 1877 - 99, dzięki inicjatywie proboszcza Józefa Stolarczyka. Duży udział przy projektowaniu kościoła św. Rodziny miał Stanisław Witkiewicz, projektując min. Kaplicę św. Jana Chrzciciela. Wewnątrz znajdują się rzeźbione ławy, konfesjonał i ambony oraz piękny, stary piec kaflowy

Muzeum Tatrzańskie

Przy ulicy Krupówki 10 mieści się siedziba Muzeum Tatrzańskiego im. Tytusa Chaubińskiego. Charakterystyczna budowla, zaprojektowana przez Witkiewicza i Franciszka Mączyńskiego w stylu Zakopiańskim, wznosi się za sukiennicami zakopiańskimi. Jest to najstarsze i posiadające największą kolekcję (historia Podhala i przyroda Tatr) muzeum w Zakopanem. Posiada cztery filie w Zakopanem min. Willa Koliba i galeria Hasiora. Za muzeum Tatrzańskim rozciąga się Górski Ogród Botaniczny zwanym potocznie alpianarium, gdzie rośnie około 100 rodzajów drzew i krzewów górskich.

Morskie Oko

Miejsce, które jest symbolem Krupówek, choć w ostatnim czasie straciło na znaczeniu. Mieści się tam jeden z najstarszych hoteli w Zakopanem, wybudowany w 1897 roku. Powstał na miejscu spalonego w 1893 roku budynku nazywanego „Jadniówką” gdzie mieściła się pracownia Stanisława Witkiewicza. Spalony ponownie po dwóch latach i odbudowany w 1900 roku, był największym budynkiem w Zakopanem, mieścił cukiernię, restaurację oraz sale widowisko-balową. Największy rozkwit przeżywało w dwudziestoleciu międzywojennym. Obecnie mieści się tam kawiarnia, a hotel znajduje się w trakcie remontu.

Ulica Chałubińskiego

Na zbiegu ulic Zamoyskiego i Chałubińskiego stoi pomnik doktora Tytusa Chałubińskiego (projektował Stanisław Witkiewicz), wraz z siedzącym u jego stóp Sabałą (Janem Krzeptowskim). Tytus Chałubiński zyskał zaufanie i szacunek górali podczas epidemii cholery, która szerzyła się w Zakopanem jesienią 1873 roku. Leczył chorych i wpajał im zasady higienicznego trybu życia. Czynnie też uczestniczył w propagowaniu klimatu Tatr jako leczniczego oraz działał na rzecz Towarzystwa Tatrzańskiego. W tle znajduje się dom Chałubińskiego, gdzie mieszkał zmarły w 2002 roku wnuk Tytusa - Stefan Chaubiński.

Pod numerem 42 mieści się Muzeum Przyrodnicze TPN, którego ekspozycja została zlikwidowana w 2004 roku. Prezentowała zbiory przyrodnicze z terenu Tatrzańskiego Parku Narodowego, przy muzeum znajduje się też ogród z roślinnością tatrzańską oraz ścieżka dydaktyczna.

Idąc dalej, przed rondem Jana Pawła II, na Potoku Pluszowym zachowały się elementy przelewy schodkowego wody. Działał tam tartak i papiernia Magnusa Peltza.Za rondem wchodzimy na Al. Przewodników Tatrzańskich, pod nr 2 znajduje się Dom Rekolekcyjny Episkopatu Polski - „Księżycówka”. Podczas swojej wizyty mieszkał tam Jan Paweł II w 1997 roku. Za budynkiem rozpoczyna się popularny szlak turystyczny - Droga pod Reglami.

Kuźnice

W XIX wieku znajdował się tutaj najprężniej działający ośrodek hutniczy (najlepiej prosperował w latach 30 - 70) w Galicji. Całość zasilana była wodą z potoku Bystra w tym największa z kuźni zwana Młotem Anny. To miejsce, które obecnie jest początkiem wielu popularnych szlaków górskich, dało podwaliny pod rozwój Zakopanego. To tutaj za przemysłem podążała cywilizacja, miejscowi górale znajdowali tu zatrudnienie co przyczyniało się do wzrostu Zakopanego. To kuźnie i huta dały początek Zakopanemu, sanatoria i uzdrowiska pojawiły się później a wraz z nimi turyści odwiedzający miasto.

Obecnie turyści odwiedzają to miejsce by wyruszyć na szlaki górskie lub wjechać kolejką na Kasprowy Wierch. Prowadzą stąd szlaki:

• Niebieski i żółty - do schroniska Murowaniec, przez Przełącz między Kopami,
• Zielony - na Kasprowy Wierch,
• Niebieski - do hotelu górskiego na Kalatówkach i schroniska na Hali Kondratowej a dalej na Giewont,
• Czarny - prowadzący Drogą pod Reglami.

Kolej linowa w Kuźnicach, wybudowana w 1936 roku, pozwala dostać się na szczyt Kasprowego Wierchu. Koszt biletu normalnego (w górę) w sezonie to 32 zł (poza sezonem 24 zł), ulgowe są tańsze o 5 zł. Przy wykupieniu biletu na drogę tam i z powrotem, na szczycie możemy przebywać około 1:40 min. Chcąc wjechać na szczyt o w miarę przyzwoitej godzinie warto być wcześniej, czas stania w kolejce po bilety w sezonie może sięgać kilku godzin.

Mało jest osób, którym udało się wejść na wszystkie szczyty Tatr - nawet polskich. Biorąc pod uwagę, że na niektóre szczyty prowadzi po kilka szlaków przejście ich wszystkich wydaje się być zajęciem na lata. I to zakładając, że będziemy odwiedzać góry regularnie i przez jakiś dłuższy okres czasu a nie na weekendowe wypady. W zależności od rodzaju zestawienie korona Tatr (szczyty polskie i słowackie) liczy sobie:

• 75 szczytów, najwybitniejsze szczyty w Tatrach (deniwelacje ponad 100m) - źródło: wikipedia,
• 67 szczytów, też najwybitniejsze tylko trochę inne kryteria akceptacji - źródło: gory.wyd.pl,
• 14 szczytów, wielka korona Tatr, szczyty powyżej 8 000 stóp, przyrównywana do korony Himalajów (14 ośmiotysięczników) - źródło: gory.wyd.pl.

Prawdopodobnie pierwszą osobą, która zdobyła wielką koronę Tatr, był Janusz Chmielowski, który w 1897 roku wejściem na Ganek, nieświadomie skompletował całość. W wieku 80 lat odbył ostatnią wspinaczkę na grani Kościelca - pozazdrościć. Zanim jednak pójdziemy w jego ślady warto sprawdzić swoje siły na kilku popularnych i dość często uczęszczanych szlakach górskich. Z jednej strony wędrowanie szlakami gdzie idą (szczególnie latem) tłumy turystów nie jest może zbyt przyjemne, a z drugiej w razie problemów zawsze znajdzie się jakaś pomocna dłoń. Zacznijmy od najbardziej popularnej góry, czyli Giewontu.

Giewont - śpiący rycerz

Większość osób, która miała trochę kontaktu z górami, słyszała o legendzie o śpiącym rycerzu. Głosi ona, że przed wiekami, za czasów Chrobrego, w jednej z jaskiń pod Giewontem zatrzymali się i zasnęli tam rycerze. Mają oni powstać i bronić ojczyzny, kiedy Polska będzie w potrzebie. Cała historia związana jest z wyglądem Giewontu, który od strony Zakopanego przyjmuje postać śpiącego człowieka.

Dodatkowym znakiem rozpoznawczym jest krzyż umieszczony na szczycie góry, upamiętnia 1 900 rocznicę narodzin Chrystusa. Cała konstrukcja waży 1 819 kg, na Halę Kondratową elementy zostały dostarczone wozami konnymi a stamtąd wnosiło je na szczyt około 500 osób. Krzyż postawiono w ciągu 6 dni - 9 lipca 1 901 roku, a 19 sierpnia tego roku odbyła się tam msza święta, podczas której krzyż został uroczyście poświęcony. Od 2 007 roku znajduje się na liście rejestru zabytków.

Wybierając się na wycieczkę na Giewont, mamy możliwość wejścia tam trzema szlakami górskimi. Pierwszy z nich od strony Doliny Strążyskiej (najczęściej uczęszczany), prowadzi obok wodospadu Siklawicy. Drugi szlak prowadzi przez Dolinę Małej Łąki, po wejściu na Wielką turnię rozciąga się stamtąd wspaniały widok, innym szlak prowadzi przez Halę Kondratową obok schroniska górskiego.

Morskie Oko

Równie popularnym jak Giewont miejsce wycieczek turystów jest Morskie Oko - największe jezioro w Tatrach Polskich. Położone w Dolinie Rybiego Potoku u stóp najwyższego tatrzańskiego szczytu po stronie polskiej - Rysy 2 499 m n.p.m. Turyści odwiedzają to miejsce ze względu na widoki Tatr Wysokich rozciągające się wokół, a także schronisko górskie nad Morskim Okiem, gdzie można odpocząć lub spędzić noc.

Pierwsze wzmianki o Morskim Oku pochodzą z XVI wieku, w XIX wieku tereny nad Morskim Okiem stanowiły własność prywatną, najpierw należały do rodziny Homolacs a później do Władysława Zamoyskiego. Od 1933 roku stanowi własność państwa polskiego. To największe jezioro ma powierzchnię 35h, a głębokość sięga 51m. Nazywane jest też Rybim Stawem ze względu na naturalne zarybienie, rzadko spotykane w Tatrach. O walorach turystycznych Morskiego Oka warto przekonać się samemu wybierając się na wycieczkę nad Morskie Oko.

Czerwone Wierchy

Tworzy je ciąg czterech szczytów górskich, patrząc od strony Kasprowego są to Kondracka Kopa, Małołączniak, Krzesanica i Ciemniak. Ich nazwa pochodzi o brunatnych traw, którymi są porośnięte nadających im czerwonego odcienia szczególnie jesienią. Leżą w głównej grani Tatr i przy dobrej pogodzie rozciąga się z nich wspaniały widok na Tatry Wysokie oraz na słowacką część Tatr, gdzie widać tatrzańskie doliny położone wśród lasów.

Trasa może nie wymaga specjalnego wysiłku, żeby ją przejść (nieduże różnice wysokości pomiędzy szczytami), jednak trzeba być bardzo ostrożnym. Szlak chwilami jest bardzo wąski i prowadzi nad urwiskami, co powoduje, że przy mijaniu innych osób należy zachować ostrożność. Trasę można pokonać z obydwu stron, zarówno od strony Giewontu lub Kasprowego jak i od strony Tomanowej Przełęczy i schroniska Ornak. Czerwone Wierchy należą do chętniej uczęszczanych szlaków w Tatrach.

Grześ - Rakoń - Wołowiec

Leżący trochę na uboczu głównych szlaków tatrzańskich jednak przyciągający sporą liczbę turystów jest szlak na najwyższy szczyt polski w Tatrach Zachodnich - Wołowiec 2 064 m n.p.m. Tą trasą chętnie wędrują osoby, które odwiedzają Dolinę Chochołowską i zatrzymują się w schronisku na Polanie Chochołowskiej. Stąd też najlepiej wyruszyć na wycieczkę.

Sama trasa prowadzi łagodnymi zboczami przez Grześ i Rakoń, mimo to trasa jest dość długa i warto ruszyć odpowiednio wcześnie. Powrót do schroniska prowadzi szlakiem przez Dolinę Wyżnia Chochołowska. Tatry Zachodnie nie są tak licznie odwiedzane jak Tatry Wysokie, mimo to warto wybrać się tam na wędrówkę. Ludzi jest trochę mniej, góry łagodniejsze i można to potraktować, jako zaprawę przed trudniejszymi trasami.

Tych kilka przykładów oczywiście nie wyczerpuje miejsc, które są chętnie odwiedzane przez turystów. Na pewno też jest wiele miejsc, które warto odwiedzić w górach niezależnie od ich popularności turystycznej. Każda wycieczka w góry dostarczy nam wrażeń i na pewno korzystnie wpłynie na nasze zdrowie zarówno fizyczne jak i psychiczne. Warto jednak dobierać trasy na miarę swoich możliwości, góry bywają niebezpieczne, szczególnie o zmroku.

Idąc od strony targowiska pod Gubałówką w kierunku ulicy Krupówki mijamy najstarszy w Zakopanem hotel pod Giewontem wybudowany pod koniec XIX wieku. Obecnie mieści się tutaj restauracja - Gazdowo Kuźnia - z niewielkim ogródkiem na zewnątrz. Dalej przy ulicy Krupówki 1a mieści się neogotycki kościół parafialny Świętej Rodziny, do którego prowadzą szerokie kamiene schody. Kościół można łatwo zlokalizować z wielu miejsc w Zakopanem dzięki charakterystycznej zielonej wieży.

Historia kościoła

Kościół Świętej Rodziny został wybudowany w latach 1877 - 1899 z inicjatywy ks. Józefa Stolarczyka i kontynuowana po jego śmierci przez ks. Kazimierza Kaszelewskiego. Architektem był Józef Pius Dziekoński. W roku ukończenia budowy zamontowano na wieży czasomierz, wskazywał on astronomiczny czas lokalny, różny o 20 min w stosunku do czasu uznawanego na pozostałym terenie Polski. Po pewnym czasie został on przestawiony gdyż budził szereg nieporozumień wśród turystów odwiedzających Zakopane. Na placu przykościelnym stoi drewniany krzyż z koroną cierniową wykonany w 1861 roku. Po lewej stronie mieści się kamienna grota Matki Boskiej z Loudes wykonana w 1958.

Ołtarz główny

Wyrzeźbiony przez Kazimierza Wakulskiego w krakowskim warsztacie w 1903 roku, jest to tryptyk z figurami świętej rodziny - Marią, Józefem i Jezusem - w centralnej części. Skrzydła ołtarz zdobią płaskorzeźby przedstawiające Zwiastowanie Najświętszej Marii Panny i Nawiedzenie św. Elżbiety. Całość jest bardzo realistyczna i kolorowa, przypomina trochę szopkę bożonarodzeniową. Dwa boczne ołtarze, w nawie prawej - św. Antoniego i w nawie lewej św. Franciszka z Asyżu. Ten drugi projektował antagonista Witkiewicza, Edgar Kovats, który realizował też wystrój w Kaplicy Najświętszego Serca Jezusowego. Ołtarz został przezwany przez Witkiewicza “samowarem na trzy tysiące szklanek”.

Kaplica św. Jana Chrzciciela

Jedno z najciekawszych miejsc w kościele to kaplica z 1899 roku św. Jana Chrzciciela, zbudowana z boku na północnej stronie prezbiterium. Otwierana jest tylko na życzenie zwiedzających, należy to zgłosić na zakrystii. Zaprojektowana przez Stanisława Witkiewicza, namalował on też obraz przedstawiający Jana Chrzciciela na tle Czarnego Stawu Gąsienicowego. W kaplicy mieści się też piękny piec kaflowy, rzeźbione ławy oraz konfesjonał i ambony. Całość utrzymana jest w tonacji ciemnozielonej i niebieskiej, światło wpada przez dwa witraże w kolorze zieleni tworząc niezwykłe wrażenie. Kaplica jest jednym z najcenniejszych zabytków stylu Zakopiańskiego.

W kościele św. Rodziny mieszczą się jeszcze dwie kaplice. Ulokowana w prawej nawie – Kaplica Najświetszego Serca Jezusowego - miejsce adoracji Najświętszego Sakramentu, oraz w lewej zaprojektowana przez Witkiewicza - kaplica Matki Boskiej Różańcowej. Centralnym punktem kaplicy jest ołtarz przedstawiający figury Matki Boskiej i Dziecięcia z różańcami w dłoni.

Kościół odwiedził w 1997 roku Jan Paweł II i spotkał się z grupą dzieci z Zakopanego, które przystępowały w tym roku do Pierwszej Komunii. Odbyło się to w 150 roku istnienia parafii Najświętszej Rodziny.