Zakopane atrakcje - co warto zobaczyć

W Polsce powoli nastaje wiosna, można zrzucić zimowe ubrania a słoneczko coraz mocniej przygrzewa. W samym Zakopanem też już nadszedł czas roztopów, choć śnieg jeszcze pada od czasu do czasu. Natomiast w Tatrach panują doskonałe warunki do uprawiania skitour-ów, leży około metra śniegu, temperatura z lekka na minusie no i raz słońce raz śnieg. Dodatkowo jest poza sezonem i ludzi raczej nie ma zbyt wielu a w górach, na nartach jeszcze mniej. Okres idealny na wypad w góry, choć skitour ma to do siebie, że raczej odbywa się z dala od uczęszczanych miejsc.

Czym jest skitour

Jak sama nazwa wskazuje to rodzaj narciarstwa, bardziej niż coś nowego jest to raczej powrót do korzeni. Do narciarstwa, które uprawiane było przed powstaniem wyciągów, kiedy na jazdę na nartach decydowało się niewiele osób, a stoki nie były zatłoczone. Więcej w tym wchodzenia pod górę, bo od tego zaczynamy. Do nart przyczepiamy foki (o potrzebnym sprzęcie w dalszej części) i rozpoczynamy wspinaczkę na wybrany wcześniej szczyt górski. To sport dla cierpliwych, lub bardziej dla osób, którzy lubią łazić po górach i obcować z naturą z dala od uczęszczanych szlaków.

Często skitour traktowany jest jednoznacznie z freeridem. Pozwolę sobie zacytować „Nie każdy freeridowiec jest skiturowcem, ale każdy skiturowiec jest freeriderem. W końcu po to kilka godzin wchodzimy, żeby potem fajnie zjechać, no nie?”. Freeride to rodzaj zjeżdzania (nie tylko na nartach), kojarzony głównie z wolnością i adrenaliną, skitour to jeszcze wielogodzinne wchodzenie pod górę. Jednak i tu i tu chodzi o wolność, przestrzeń i kontakt z dziką przyrodą.

Czego potrzebujemy do uprawiania skitour-u

• Narty - na początek mogą być, te którymi dysponujemy. Z czasem kiedy będziemy pewni, że ten rodzaj sportu nam odpowiada, możemy kupić narty właściwe. Można iść dwoma drogami, albo kupić narty skitour-owe, które przede wszystkim są lżejsze, albo narty do freeride-u, mają mocniejszą konstrukcę, ale są cięższe, co akurat jest dość istotne przy wchodzeniu pod górę.
• Wiązania - skitour-owe wiązania pozwalają na uwalnianie pięty podczas podejścia (mechanizm podobny do wiązań w biegówkach) i zablokować podczas zjazdu. Do jednych rodzajów wiązań wepniemy wszystkie rodzaje butów w przypadku wiązań Dynafit, będziemy musieli kupić specjalne buty pod te zapięcia.
• Buty - różni się tym od butów narciarskich, że jest bardziej miękki i umożliwia wygodniejsze poruszanie się. Każdy kto jeździ na nartach wie jak się chodzi w butach narciarskich. Buty do skitour-u powinny być przede wszystkim wygodne, w końcu będziemy w nich szli przez kilka godzin.
• Foki – to jeden z bardziej niezbędnych elementów podczas wchodzenia, zdejmowany przed jazdą. Kiedyś narty biegowe pokrywano lisim włosem, żeby ślizgały się jadąc do przodu i hamowały przy wjeżdzaniu pod górę. Obecnie jest to kawałek materiału pokryty „włosem” i spełnia tą samą funkcję, technologia idzie na przód.
• Kijki - mogą być narciarskie, choć zdecydowanie lepiej spełniają swoją funkcję teleskopowe, wydłużane przy podchodzeniu, skracane przy zjeżdzaniu. Najlepsze kijki skitour-owe mają możliwość chwycenia ich na samej górze oraz do 30 - 40 cm poniżej - przydaje się.
• Plecak - poza załadowaniem potrzebnych rzeczy powinnien mieć możliwość przypięcia nart, czyli posiadać tamy do nart. Jak już nie można wejść na nartach to trzeba iść „z buta” a z nartami w ręku pod stromą górę raczej ciężko.

Bezpieczeństwo podczas wycieczek skitour-owych

W związku z tym, że skitour odbywa się z dala od uczęszczanych miejsc, bezpieczeństwo uczestników wyprawy jest ważną kwestią. Pierwsza sprawa, to jeżeli nie mamy jeszcze doświadczenia to warto zabrać kogoś kto już pewnego doświadczenia nabrał. Pomoże nam ze sprzętem i wybierze optymalną trasę zjazdową.

Druga rzecz, obowiązkowa, to zestaw lawinowy, są to urządzenia, które emitują sygnały o określonej częstotliwości i potrafią je odbierać. W przypadku przysypania kogoś przez lawinę można go w miarę łatwo zlokalizować. Dalej sonda lawinowa, która pozwala precyzyjnie określić miejsce zasypanej osoby, oraz łopata do przkopywania śniegu.

Po zebraniu niezbędnego ekwipunku i wybraniu trasy pozostaje wybrać się w góry - pogoda na razie sprzyja. Dla tych, którzy chcą dowiedzieć się więcej na temat skitour-u, czy wyboru sprzętu polecam – forum skitour.

Drogę do Murowańca najlepiej rozpocząć w Kuźnicach, możemy tam dojść lub dojechać busem z dworca PKP. Cała trasa opisywanym szlakiem zajmie nam około 2:15h w kierunku Murowańca i 2h z powrotem. Idą w góry zimą nawet na dość prostych szlakach warto zabrać ze sobą dodatkowe ubranie, coś ciepłego do picia, czekoladę oraz kijki do chodzenie. Te ostatnie przydają się szczególnie przy zejściu, trasa może być momentami wyślizgana co przy schodzeniu może stanowić pewien problem.

Przed wybraniem się w góry warto też zadzwonić do TOPR (tel. +48 18 206 34 44) i zapytać o aktualny stan szlaku oraz pogodę i zostawić u gospodarza informacje gdzie się wybieramy. Wędrówkę rozpoczynamy niebieskim szlakiem z Kuźnic w kierunku szczytu Boczań (1 208 m n.p.m). Trasa wiedzie sosnowym lasem dość spokojnie pod górę. Po dojściu na Boczań (zakręt na szlaku o prawie 180 ) warto spojrzeć w prawo skąd rozciąga się wspaniały widok na Halę Kondratową i Giewont.

Idąc dalej w kierunku Wielkiej Królowej Kopy (1 531 m n.p.m.) możemy podziwiać widoki na Zakopane i okoliczne miasteczka - Murzasichle i Małe Ciche. Droga wiedzie grzbietem dwóch dolin. Po dojściu na Kopę jeden ze szlaków (niebieski) prowadzi dalej do schroniska Murowaniec a drugi (żółty) w Dolinę Jaworzynki - tędy będzie wiodła trasa powrotna. Do schroniska zostało około 30 minut drogi. Prowadzi ona dość mocno w dół i tu przydadzą się nam kijki.

Schronisko górskie Murowaniec

Schronisko powstało w latach 1921 - 25, rozbudowano je w latach 1950 - 52. Usytułowane w Dolinie Gąsienicowej na wysokości 1 505 m, dysponuje 108 miejscami noclegowymi w cenach od 30 do 45 zł za nocleg. Jest największym schroniskiem w Tatrach Polskich, mimo to w sezonie letnim a często i w zimowym brakuje tu miejsc. Jeżeli zamierzamy tam zostać na noc warto rezerwować nocleg z wyprzedzeniem.

Wokół schroniska na Hali Gąsienicowej stoją domki taterników wśród nich sławna „Betlejemka”. Schronisko jest doskonałą bazą wypadową w Tatry wysokie wraz z najtrudniejszym szlakiem - Orlą Percią.

Dolina Jaworzynki

Wracamy na początku tym samym fragmentem trasy co przyszliśmy dochodząc do przełęczy między kopami. Stąd odbijamy żółtym szlakiem prowadzącym w Dolinę Jaworzynki. Szlak początkowo jest bardziej stromy niż niebieski i trzeba uważać żeby się nie ześlizgnąć. Jest to jedna z piękniejszych tatrzańskich dolin, mimo tego jest dość rzadko uczęszczana. Droga w dół zajmie nam około 1:15h a wyjście szlaku znajduję się dokładnie w tym samym miejscu gdzie rozpoczynaliśmy szlakiem niebieskim.

Wycieczka do Murowańca zimą to dobry sposób na spędzenie czasu. Zajmie nam ona sporą część dnia a jeżeli postanowimy zjeść w schronisku obiad i odpocząć to możemy spędzić na niej cały dzień.

Zakopane jako ośrodek turystyczny urzeka licznych odwiedzających to miejsce turystów nie tylko pięknem otaczającego krajobrazu, ale również architekturą samego miasteczka. Zakopane bowiem wyróżnia się charakterystycznym stylem w budownictwie zwanym „stylem zakopiańskim”. Miasto zawdzięcza to samemu Stanisławowi Witkiewiczowi, który to był twórcą i promotorem nowego stylu w architekturze. Do dnia dzisiejszego możemy podziwiać w Zakopanem stare, zabytkowe wille w stylu zakopiańskim.

Willa Koliba

Najstarszym tego typu budynkiem w Zakopanem jest willa „Koliba” położona przy ulicy Kościeliskiej 18, najstarszej ulicy miasta, gdzie podziwiać możemy liczne zabytkowe domy i zagrody góralskie. Willa „Koliba” powstała według projektu Stanisława Witkiewicza w roku 1893. Jej nazwa wywodzi się od słowa „koleba” oznaczającego rodzaj pasterskiego szałasu.

Willa w swym pierwotnym wydaniu wyposażona była w stylowe meble i sprzęty, specjalnie zaprojektowane pice kaflowe, karnisze, a nawet klamki. Pierwszym właścicielem „Koliby” był Zygmunt Natowski - rozmiłowany w góralskim stylu kolekcjoner. W willi zgromadził on m. in. bogatą etnograficzną kolekcję, którą możemy oglądać do dziś. Jednak kolejni zmieniający się właściciele „Koliby” nie doceniali wartości budynku i nie dbali o niego. W trakcie prac remontowych rozebrano większość zabytkowych pieców, zmieniono stylowe podłogi i wystrój elewacji.

Willa przetrwała bez zniszczeń II wojnę światową gdyż mieściła się w niej wówczas siedziba Hitlerjugend, zaś po wojnie była domem wypoczynkowym, a później mieścił się tu dom dziecka. W roku 1993 otwarto wyremontowanej wcześniej willi Muzeum Stylu Zakopiańskiego.

Willa pod Jedlami

Kolejną zabytkową willą Zakopanego jest stojąca przy ul. Koziniec 1 willa „Pod Jedlami”. To jeden z najpiękniejszych domów w stylu zakopiańskim. Willa powstała w roku 1897, a zaprojektował ją Stanisław Witkiewicz dla rodziny Pawlikowskich. Usytuowana na stromej skarpie z wysoką podmurówka willa ma charakter stylowego zamku. Dom do dnia dzisiejszego jest w posiadaniu rodziny Pawlikowskich i nie jest udostępniony zwiedzającym. Opiekę konserwatorską nad budynkiem sprawuje Muzeum Tatrzańskie.

Willa Atma

Zabytkowa willa „Atma” mieszcząca się przy ul. Kasprusie 19 stanowi dziś Muzeum Karola Szymanowskiego, który mieszkał w tam przez ostatnie lata swojego życia. Drewniany dom wybudowany w typowym zakopiańskim stylu przez wiele lat pełnił funkcję pensjonatu przez co zmienił się jego charakterystyczny wystrój. Z czasem zrekonstruowano pomieszczenia willi nadając im klimat z dwudziestolecia międzywojennego. W takim właśnie wydaniu możemy zwiedzać willę do dziś.

Willa Czerwony Dwór

Zabytkową willą jest również „Czerwony Dwór” zwany inaczej Willą przy Kasprusiach 27. Historia tego domu obejmuje znane sylwetki polskiej kultury. Mieszkali tu m. in. Artur Rubinstein Stefan Żeromski i Irena Goszczyńska. Ten powstały w Witkiewiczowskim stylu dom zbudował w 1902 roku Wojciech Roj dla Oktawii Lewandowskiej.

Willa Harenda

Pisząc o zabytkowych willach Zakopanego nie sposób pominąć Harendy przy ulicy o tej samej nazwie Harenda 51. Willa ta związana jest z osobą Jana Kasprowicza, który spędził tu ostatnie dni swojego życia. Po śmierci poety dom był ośrodkiem życia kulturalnego gdzie skupiali się ówcześni artyści. Willa ma charakter typowej góralskiej chaty, do której wejście prowadzi przez ganek i otwartą werandę. Dziś możemy zwiedzać to zabytkowe miejsce, mieści się tu bowiem Muzeum Jana Kasprowicza.

Inne zabytkowe wille Zakopanego to m. in. Księżycówka, Limba, Lutnia, Oksza czy Witkiewiczówka. Stare, zakopiańskie wille zachowały się głównie przy ul. Kościeliskiej, Kasprusie, Skibówki i w tzw. Starym Zakopanem. Wiele z nich zostało zaprojektowanych przez samego Stanisława Witkiewicza. Wybudowane w typowym zakopiańskim stylu wille do dziś wzbudzają podziw i urzekają swym niepowtarzalnym urokiem. Stylizowane zakopiańskie wille nadają temu miejscu niepowtarzalny charakter, który nadaje Zakopanemu wyjątkowy klimat niespotykany w innych miejscach.